Süt alerjisi (inek sütü alerjisi) nedir? Nasıl Tedavi Edilir?

İnek sütü, bebeklerde görülen süt alerjilerinin en önemli nedenidir. Dünya genelinde, 100 bebekten 2’sinde süt alerjisi yada süt ürünlerine karşı alerji görülmektedir. Birçok çocuk 3-5 yaşına kadar inek sütü alerjisinden kurtulsa da, bazı insanlar inek sütü alerjisi ile ömür boyu yaşamak zorunda kalabilmektedirler.

Süt alerjisi belirtileri ne zaman ortaya çıkar?

Anında reaksiyon gösterme:  Genellikle inek sütüne veya diğer süt ürünlerine maruz kalındıktan sonra etkilerin görülmesi, 15 dakika içinde yada bazen 2 saate kadar sürer. Bu kapsamdaki çocuklarda inek sütü alerjisi belirtileri aşağıdaki gibidir;

  • Ürtiker,
  • Dudaklarda, yüzde yada gözlerde şişme,
  • Karın ağrısı, 
  • Kusma,
  • Diyare (ishal),
  • Solunumda güçlük veya hırıltı,
  • Dilde şişme,
  • Boğazda şişme veya ağrı,
  • Ses kısılması,
  • Bilinç kaybı,
  • Mukuslu kaka, yeşil renkli kaka,
  • Dışkıda kan… 

Bu reaksiyonların görüldüğü çocuklarda yapılan “inek sütü alerjisi testi” genellikle pozitif çıkmaktadır.

Gecikmiş reaksiyonlar: Süt veya süt ürünlerinin tüketiminden 2-8 saat sonra, deride egzama tarzı kızarıklıklar veya gecikmiş kusma veya ishal görülebilir. Bu tarz belirtiler bebeklerde nadir görülmektedir. Gecikmiş reaksiyonlar genellikle süt alerjisinden daha çok laktoz intoleransı adı verilen bir enzim eksikliğinden kaynaklanabilir.

Süt alerjisi deri testi, bu tarz gecikmiş raksiyonların nedenini araştırmalarda genellikle negatif sonuç vermektedir.

Çok gecikmiş reaksiyonlar: Belirtiler inek sütünün veya diğer süt ürünlerinin tüketilmesinden 1-3 gün sonra ortaya çıkar.  Çok nadir görülen durumlardır.  Bu reaksiyonların nedenini araştırmak amaçlı yapılan inek sütü alerji testleri neredeyse daima negatif çıkar.

Süt alerjisi nasıl teşhis edilir?

Süt ürünlerine maruz kalan bebek, yada süt ürünleri tüketen anneden emen bebeklerde yukarıda bahsedilen hızlı reaksiyonlar görülüyor ise, bu durumda inek sütü alerjisi teşhisi daha hızlı konur. Bu belirtilere sahip bebeklerde alerji testleri (cilt prick testleri veya igE kan testleri) yaptıktan sonra doktorunuz büyük ihtimal süt alerjisi tanısı koyacaktır.

Eğer süt yada süt ürünlerine maruz kaldıktan birkaç saat veya gün sonra semptomlar oluşuyorsa, inek sütü alerjisi tanısı genellikle belirgin değildir ve bu vakalarda inek sütü alerji testleri genellikle negatif çıkacağından süt alerjisi teşhisi hemen konulamaz. Bu tarz durumlarda doktor anne ve bebeğin beslenme şeklini inceleyecek ve hangi beslenmeden sonra ne tarz reaksiyonlar görüldüğüne bakarak bir karar verecektir.

Gecikmiş reaksiyonlar söz konusu ve süt alerjisinden şüpheleniyorsanız doktorunuza danışıncaya kadar, süt ve süt ürünlerini tüketmemeniz ve bebeğinize doğrudan vermemenizi öneririz.

İnek sütü alerji testleri deri yada kan yolu ile yapılabilmektedir. Genellikle 6 aya kadar yapılan testler doğru sonuç vermemektedir. Test sonucunun pozitif çıkması bebekte alerji olduğunu kesin olarak kanıtlar ancak testin negatif çıkması çocukta alerji olmadığı anlamına gelmez.

Erken dönemde test ile teşhis yapmak güç olduğu için, belirtilerden şüphelenildiği durumlarda çocuğun durumu gözlemlenmeli ve hangi gıdalar verilince, yada bebek anne sütü alıyor ise, anne hangi besinleri aldığında çocuk bu reaksiyonları gösteriyor not edilmeli ve doktor kontrolünde tedavi uygulanmalıdır.

İnek sütüne verilen tüm reaksiyonlar süt alerjisinden mi kaynaklanır?

Emziren anneler süt yada süt ürünleri içeren besinler tükettikten sonra bebeğini emzirdiklerinde yada bebeğe doğrudan süt ürünleri verildiğinde gözlemlenen belirtiler her zaman çocuğun süt alerjisi olduğunu göstermez.

Laktoz intoleransı denilen hastalık, belirtileri itibari ile süt alerjisi ile karıştırılmaktadır.

Peki Laktoz intoleransı nedir?

Laktoz intoleransı, laktoz adı verilen süt şekerini sindirimine yardımcı enzim olan laktaz eksikliğidir. Laktoz intoleransı belirtileri ishal, kusma, mide ağrısı ve gaz şeklinde olup süt alerjisi belirtileri ile benzerlik gösterir. Annenin, her iki memeyide az emzirmesi, bebeğin, sütün yağlı kısmını değil de önden bol laktoz içeren şekerli kısmını alması hastalığın daha çok kendini belli etmesine yol açar.

Bu hastalık, rahatsız edici ancak tehlikeli değildir, anefileksiye neden olmaz. İnek sütü alerjisi için yapılan testler laktoz intoleransı teşhisi için yapıldığında negatif sonuç verir.

Laktoz intoleransı olan bebekler için tavsiye, her bir memenin tamamen boşalana kadar emzirilmeden diğerine geçilmemesidir. Tedavisi kolay olup ağız yolu ile alınacak laktaz içeren damlaların kullanımı ile sorun çözülebilmektedir.

Süt alerjisi nasıl tedavi edilir?

İnek sütü alerjisi yada süt alerjisinin kesin tedavisi maalesef bulunmamaktadır. Dünya genelinde her 10 çocuktan 2’sinde görülen bu hastalık genellikle 8-12 aylar arasında kendiliğinden geçmekte, 2 yaşına kadar ise neredeyse tüm çocuklar tamamen normal beslenme düzenine geçmektedirler.

Hastalığın belirtilerini azaltmak ve  iyileşme sürecini kısaltmak için tek yapılması gereken, çocuğa verilecek gıdalarda ve emziren annelerde diyet uygulamaktır.

Süt alerjisi teşhisi konulan bebeklerde ve emziren annelerinde beslenme şekli nasıl olmalı?

İnek sütü alerjisini yönetmenin tek yolu, inek sütünü ve diğer süt ürünlerini diyetten uzaklaştırmaktır.

İnek sütüne alerjisi olan çoğu insan, diğer sütlere (keçi, koyun veya at / kısrak) ve bu sütlerden yapılmış ürünlere de alerjik reaksiyon gösterir. Çocuklarda alerjinin şiddeti değişkenlik göstermektedir. Bazı çocuklarda yemese bile süt ürünlerine temas ettiğinde dahi ciltte kızarıklıklara neden olabilirken bazı çocuklarda çok az yada hiç tepki görülmeyebilir. Hatta bazı bebeklerin keçi sütüne karşı tolerans gösterdikleri bile gözlemlenmektedir.

Doktor tarafından aksi belirtilmedikçe inek sütünü ve diğer tüm süt ürünlerini diyetten çıkarmak gerekir. Sadece sütü değil, süt içerebilecek kek, pasta, bisküvi, çikolata gibi tüm ürünlerden uzak durmak gerekir. Özellikle paketli gıdalar tüketilmeden önce içeriğinin incelenmesi ve daha sonra tüketilmesi önerilmektedir.

Bazı bebeklerde, süt ürünleri ile hazırlanmış gıdalar eğer pişmiş ise (örneğin sütlaç, kek, pasta) tepkiler daha az yada hiç olmayabilir.

İnek sütü alerjisi için yapılan diyet düzenli takip edilmelidir

Özellikle çoklu besin alerjileri ile birlikte gelişen süt alerjisinde, hangi besinlerin alerjik reaksiyona sebep olduğunu anlamak için tüm besinler aynı anda tüketilmemelidir. Anne ve bebek için bir ajanda tutulmalı, yapılan tüm denemeler not edilmelidir. Aynı anda bir çok gıda verildiği durumda, hangisinin alerjiye neden olduğunu anlamak güç olacağından tek tek denemeler yapılmalıdır.

Herhangi bir deneme yapıldığında hızlı reaksiyon görülmüyorsa 3 gün boyunca farklı aralıklarla aynı gıda tekrar denenmeye devam edilmelidir. 3 gün sonunda hala tepki yok ise artık o gıda rahatlıkla tüketilebilir duruma gelir ve başka bir gıda test edilebilir.

Anefileksi gibi ciddi alerjik vakalarda, inek sütünün ve diğer süt ürünlerinin kaçınılması ve yeniden verilmesi, tıbbi uzmanlardan (ve çoğu durumda bir diyetisyenden) tavsiye alınarak yapılmalıdır. Eğer uzun süreli diyet gerekliyse, bebeğin yeterli beslenme ve büyümesini sağlamak için alternatif bir kalsiyum ve protein kaynağı gerekir. 

Anne sütü alan bebeklerde emzirmenin kesilmesi nadiren önerilir.  Anne süt ürünlerinin alımını kestiği taktirde bebeğin emzirilmesinde bir sakınca yoktur. Ancak annenin ve bebeğin kalsiyum ihtiyacını gidermek için mutlaka vitamin desteği alması gerekir.

Süt alerjisi olan bebekler için alternatif sütler (1 yaşına kadar) 

İnek sütü alerjisi olan bebeklerin bazılarında anne sütünün erken bitmesi yada  anne sütü verilemediği durumlarda alternatif mama verilmesi gerekmektedir. Süt alerjisinde en önemli varlık bizim için anne sütüdür. Anne sütünü kesinlikle kaybetmememiz lazım. 6 ayını doldurmamış bebeklerde anne sütü kaybedildiği taktirde anne sütüne alternatif formül mamalar verilmesi gerekmektedir. Bu alternatifler aşağıdaki gibi sıralanabilir;

  1. Soya proteininden üretilen mamalar
  • İnek sütü alerjisi olan çoğu bebek soya sütüne karşı toleranslıdır. Bu bebeklerde soya sütü esaslı mamalar verilebilir.
  • Bu mamalar, soya alerjisi olan bebeklerde uygun bir alternatif değildir.
  • Türkiye’de çok yaygın olmayan bu mamalar Avrupa ülkelerinden getirtilebilmektedir.
  1. Kapsamlı hidrolize formül (EHF)
  • Bu mamaların içeriğindeki inek sütü proteinlerinin tamamı çeşitli enzimlerle parçalanmıştır.  Parçalanmış inek sütü proteinleri, alerjik özelliklerini yitirdiği için bazı bebeklerde sorunsuz kullanılabilmektedir. Bu mamalar üzerinde EHF etiketi bulunur.
  • Hidrolize mamaların bazılarının ise içeriğindeki süt proteinleri tamamen değil, kısmen parçalanmıştır.Kısmen hidrolize edilmiş formül mama, (genellikle ‘HA’ etiketli) inek sütü alerjisi olan bebekler için uygun bir formül değildir çünkü içeriğindeki alerjenik protein genellikle süt alerjisini tetikleyebilmektedir.
  • Türkiye’de bu kapsamda çeşitli mamalar bulunmaktadır.
  1. Pirinç proteini esaslı EHF (rEHF) formül mamalar
  • Pirinç proteini esaslı mamalar (rEHF), süt alerjisi olan bebeklerde kısa vadeli alternatif çözüm olarak kullanılabilir. 
  • Bebeğin tüm kalsiyum ihtiyacını karşılamak adına yetersizdir.
  • rEHF, uzman tavsiyesi ile kullanılmalıdır,
  1. Amino asit esaslı formül (AAF)
  • Hidrolize bebek mamalarına cevap vermeyen yada alerjik reaksiyonları çok şiddetli olan bebeklerde bu mamalar verilmesi gerekir. Araştırmalar, inek sütü alerjisi olan bebeklerin %10’unda aminoasit esaslı formül mama vermek zorunda kalındığını göstermektedir.
  • AAF, inek sütü ve soya alerjisi olan tüm bebekler tarafından kullanılabilir.
  • Türkiye’de de yaygın olarak kullanılan Pregomin ve Neocate isimli mamalar bu kategoridedir. 

Yukarıda belirtilen özel mamalar oldukça yüksek fiyatlarla satılmaktadır. Türkiye’de devlet hastanelerinden alınacak heyet raporları ile Pregomin yada Neocate eczanelerden ücretsiz alınabiliyor. Ancak bu mamaların tatları çok kötü ve bir çok bebek maalesef kabul etmekte zorluk yaşıyor. Mamanın tadını biraz olsun iyileştirmek adına vanilya şurubu kullanılabilir. Bu şekilde kabul eden bebek sayısı oldukça fazladır.

Bir yaşından büyük çocuklarda alternatif sütler

  • Soya sütü, kalsiyum açısından zenginleştirilmiş pirinç, yulaf veya fındık sütleri çocuğunuzun durumuna bağlı olarak doktorunuz veya diyetisyen tarafından tavsiye edilebilir.
  • Pirinç, yulaf ve fındık sütleri, genellikle düşük protein ve yağ seviyelerine sahip oldukları için, bazı küçük çocuklar için yeterli bir süt kaynağı olmayabilir.
  • Çoklu besin alerjisi olan çocukların, beslenme gereksinimlerini karşılamak için 1 yaşından sonra da formül mamaya devam etmeleri gerekebilir ve ihtiyacı olan kalsiyumu normal gıdalardan almaya başlayana kadar formül mama kullanımı diyetisyen kontrolünde devam ettirilir.

Süt alerjisi, esasında beslenmenin kontrol alınması ile çözülebilecek bir meseledir. Ancak çoklu besin alerjisi ile birlikte gelişen süt alerjisi gerçekten anneleri canından bezdirecek zorluklar yaşatabilmektedir.

Alerjik durum ne seviyede olursa olsun, annelerin aklından çıkarmaması gereken en önemli nokta şudur ki; süt alerjisi kendiliğinden geçiyor. Tek yapmak gereken gerçekten sabırlı olmak ve uzmanların tavsiyelerine kulak vermek.

Süt alerjisi ile ilgili en detaylı bilgilere ve tüm bilinmeyenlere sitemizin diğer kategorilerinden ulaşabilirsiniz.

Sorularınız ve görüşleriniz için bize her zaman aşağıdaki yorum bölümünden ulaşabilirsiniz.

Ayrıca aşağıdaki konular da ilginizi çekebilir. Göz atmanızı öneririz.

Bebeklere Ek Gıda Verilirken Nelere Dikkat Edilmeli?

Bebeklerde beslenme ile ilgili sıkça sorulan sorular

Bebeklerde iştahsızlık nedenleri ve çözümleri

 
Bunları da beğenebilirsin

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.